Komunikacja i sprawna wymiana danych w sieci to nie tylko poczta elektroniczna, IRC, WWW, czy podstarzały już trochę Gopher. Chociaż działanie zasadniczych protokołów sieciowych nie zmienia się jakoś diametralnie (nikt np. nie przepisuje od nowa http), to nowe technologie, protokoły i standardy wymiany informacji rozwijają się niezwykle dynamicznie. Coraz bardziej zwiększa się popularność i przepustowość sieci. To powoduje że coraz wydajniej wykorzystuje się jej możliwości. Ostatnimi czasy dużym powodzeniem cieszy się telefonia internetowa, która jeszcze kilka lat temu właśnie z powodu słabej przepustowości sieci zupełnie nie była brana pod uwagę.

VOiP (Voice over IP), jak sama nazwa wskazuje polega na przesyłaniu głosu przez sieć. Cyfrowy sygnał głosowy, po poddaniu odpowiedniej kompresji, przesyłany jest przez Internet w postaci pakietów IP. W tradycyjnej telefonii cyfrowej minimalna przepustowość pasma to 64 kbps. Przy użyciu technologii VoIP w zupełności wystarcza 16 kb/s, natomiast po zastosowaniu odpowiedniej kompresji - nawet 8 kb/s. Nie ma również żadnych ograniczeń funkcjoanlnych. Z telefonu VOiP (czy to sprzętowego, czy tzw. "soft-telefonu") można dzwonić na numery stacjonarne i odwrotnie. Wymagany jest jedynie dostawca posiadający bramki VOiP/PSTN/Sieci komórkowe. Takich dostawców jest w Polsce coraz więcej (IPTel, Tele6, SIPNET, ICM Polska). Wspomniane bramki służą do komunikacji pomiędzy siecią Internet/LAN/WAN a tradycyjną centralą abonencką. Cały głosowo-cyfrowy ruch w sieci odbywa się za pomocą programów nazywanych właśnie soft-telefonami, czy też telefonami programowymi. Posługują się one specjalnym protokołem - H.323 lub SIP. To właśnie te protokoły odpowiadają za nawiązanie połączenia, za otwieranie kanałów, za obsługę całej transmisji. Protokół SIP jest nowszy i obecnie bardziej popularny. Bazuje na HTTP, do obsługi nazw wykorzystuje DNS, jest przy tym wyjątkowo elastyczny. Potrafi przy przesyłaniu danych wykorzystywać zarówno TCP, UDP, jak i STCP. Obsługuje również przekierowania.

Skype jest telefonem programowym bazującym na zdecentralizowanej sieci P2P (peer-to-peer). Oznacza to że w przeciwieństwie do tradycyjnych aplikacji VOiP nie wymaga żadnego serwera. Program łączy rozmawiających użytkowników bezpośrednio. Posiada również wbudowany komunikator tekstowy z możliwością przesyłania plików, opcję tworzenia konferencji itp. Jednym słowem aplikacja umożliwia wygodne, szyfrowane 256-bitowym kluczem połączenia głosowe i tekstowe z innymi użytkownikami programu. Obsługa Skype'a jest wręcz banalna. Przy pierwszym uruchomieniu zakładane jest konto użytkownika. Po jego założeniu jesteśmy automatycznie logowani i możemy za pomocą opcji "Szukaj znajomych" dostępnej w menu "Narzędzia" wyszukiwać loginy innych użytkowników sieci Skype. Do dyspozycji mamy cztery zakładki: "Start" (na której logujemy się na konto), "Klawiatura" (wykorzystywana przy rozmowach SkypeOUT), "Kontakty" i "Lista Rozmów".

Skype działa wyjątkowo dobrze nawet w sieciach o niezbyt dużej przepustowości. Jeśli transfer dochodzi do 30 kb/s jakość dźwięku przewyższa w zasadzie klasyczne rozmowy telefoniczne. Jedyną wadą programu są wysokie wymagania co do ilości otwieranych połączeń. Jako że Skype działa na zasadzie P2P, a do tego przesyła dużo danych kontrolnych (wyszukiwanie kontaktów, sprawdzanie statusów itp) każdy klient nawiązuje praktycznie wiele jednoczesnych połączeń.

Do prawidłowego działania Skype wymaga więc akceptowania wychodzących połączeń TCP i UDP na wszelkie numery portów. Jeśli nasz firewall działa wyjątkowo restryjcyjnie - to przynajmniej akceptowane muszą być połączenia wychodzące na porcie 80 lub 443 (te same na których pracuje serwer WWW). Należy przy tym pamiętać że tak mała ilość otwartych portów z pewnością odbije się na jakości naszej rozmowy.

Rys.1 Skype w akcji

Usługa SkypeOut, wbudowana w Skype'a jest już tradycyjną usługą VOiP. Działa na zasadzie pre-paid. W momencie kiedy chcemy rozmawiać z telefonami stacjonarnymi i komórkowymi - czyli wdzwaniać się do publicznej sieci telefonicznej - musimy wykupić kredyt o określonej wartości pięniężnej. Wartość ta liczona jest w Euro i pozwala praktycznie po cenach lokalnych połączeń dzwonić na dowolne numery w dowolnym kraju na świecie. Szczegóły dotyczące każdej rozmowy (numer telefonu, data i czas połączenia, koszt) otrzymujemy po zalogowaniu się na stronie producenta (w części Call List).

Skype wspiera obsługę tzw. telefonów sprzętowych Voip na USB. Twórcy programu polecają np. telefon CyberPhoneK - który posiada pełne wsparcie i obsługę dodatkowych funkcji wbudowanych w aplikację.

TeamSpeak to w zasadzie trochę więcej niż komunikator czy telefon programowy. Jest to cały system służący do komunikacji głosowej w Internecie. Pierwotnie stworzony był z myślą o użytkownikach gier sieciowych. Pracuje w architekturze klient-serwer i działa trochę na zasadzie IRC. Można więc za pomocą TeamSpeak'a tworzyć własne (np. zabezpieczone hasłem) pokoje rozmów (kanały), autoryzować użytkowników i blokować im dostęp do określonych serwerów, zdalnie administrować całym systemem. Aplikacja potrafi nawet wspołpracować z bazą danych MySQL.

Jeśli nie chcemy instalować w swojej sieci lub na swoim komputerze lokalnego serwera, wystarczy po instalacji klienta, w menu "Connection" wyszukać pozycję "Connect" i wpisać tam jakiś istniejący adres. Klient ma również wbudowaną wyszukiwarkę serwerów TS. W praktyce jednak okazuje się, że bardzo niewiele serwerów dopuszcza zewnętrznych użytkowników bez hasła. Najczęściej więc uruchomienie własnego serwera jest konieczne, jeśli chcemy porozmawiać ze znajomymi za pomocą TeamSpeak.

Zarówno klient jak i serwer TeamSpeak'a dostępny jest i na platformę Windows i na Linuksa. Jeśli chodzi o serwer - to po instalacji jego konfigurację wykonujemy z poziomu przeglądarki internetowej, łącząc się z adresem: http://localhost:14534 .

Mamy do dyspozycji dwa konta administracyjne: "admin" i "superadmin". Z poziomu admina możemy dodawać nowych użytkowników, nadawać uprawnienia poszczególnym grupom oraz zarządzać kanałami rozmów. Z poziomu superadmina możemy np. ustalać maksymalną liczbę użytkowników serwera, zmieniać numery portów, ustawiać parametry kodeków.

Kodeki są w przypadku TeamSpeaka niezwykle istotne. O ile klient nie odczuwa wielkich różnic przy nieznacznych zmianach obciążenia pasma - o tyle dla serwera, który obsługuje wielu klientów, jest to praktycznie "być albo nie być". Administrator nie może dopuścić do zbytniego obciążenia. Dla rozmów prowadzonych więc wewnątrz sieci lokalnej najlepiej ustawić kodek "GSM 16.5 kbit", natomiast dla osób łączących się z zewnątrz powinniśmy utworzyć oddzielny kanał z kodowaniem "CELP 6.3 kbit". Administrator ma również do dyspozycji opcję "Server Permissions" za pomocą której może nakładać określone uprawnienia dla poszczególnych użytkowników. Najniższy status mają więc "Anonymous", są również "Registered", "Operator" itp. Przy użyciu swoich przywilejów można m.in odbierać klientom głos, wyrzucać ich z kanałów, blokować dostęp do serwera.

TeamSpeak nie sprawia żadnego problemu jeśli chodzi o konfigurację firewalla. Serwer nasłuchuje połączeń klienckich na porcie UDP 8767 (+ połączeń administarcyjnych na portach 14534 i 51234).

Kphone jest odpowiednikiem aplikacji GnomeMeeting. W przeciwieństwie do swojego "gnomowego" kuzyna wykorzystuje protokół SIP i jest aplikacją dedykowaną dla środowiska graficznego KDE. O ile zarówno Skype, jak i TeamSpeak są dostępne na platformę i Linux i Windows - o tyle Kphone działa wyłącznie pod Linuksem. Przy pierwszym uruchomieniu zakładamy nowe konto i dokonywana jest automatyczna rejestracja. Wszelkie ustawienia możemy w dowolnej chwili modyfikować w menu "Preferences". Do dyspozycji mamy zasadniczo dwa okienka. W jednym widzimy status połączenia i mamy możliwość jego zmiany (np. na zajęty), natomiast w drugim widoczna jest cyfrowa klawiatura.

KPhone obsługuje serwery STUN (Simple Traversal of UDP through NAT) co jest o tyle istotne, że może działać zza firewalla i maskarady (STUN synchronizuje połączenia, ponieważ zarówno H.323 jak i SIP nie wspierają tranaslacji adresów IP). Jeśli doinstalujemy do systemu pakiet VIC (aplikacja wspomagająca obsługę videokonferencji) możemy również poza głosem przesyłać obraz z kamery podłączonej do komputera. VIC dostępny jest na stronie http://www-nrg.ee.lbl.gov/vic/. Można doinstalować go również apt'getem.

KPhone ma opcje zmiany kodeków. Do dyspozycji mamy trzy: G.711u, GSM i iLBC. Możemy też ustawiać ignorowanie nieznanych numerów i przypisywać różne brzmienia dzwonka.

Komentarz

Najnowszy pakiet binarny programu Skype można pobrać z serwisu autora artykułu. Warto także zwrócić uwagę na doskonałe ceny połączeń krajowych i międzynarodowych realizowanych ze Skype'a na telefony stacjonarne.